Sanat Eserlerine Yapılan Harcamaların Gider Niteliği

23 Nis 2020
1986 Görüntüleme

Sanat Eserlerine Yapılan Harcamalar

Dr. Hasan Yalçın , E. Hesap Uzmanı, YMM

Code: Tax. 2021/013/004/LV. 09/06/2021

Firmaların faaliyette bulundukları alanların tefrişinde ve dekorasyonunda çeşitli sanat eserlerinin kullanılması oldukça yaygın bir uygulamadır. Bu eserlere örnek olarak tablolar, heykeller, resimler, ve mermer süslemeleri gösterilebilir. Bu yaygın uygulamaya rağmen bu eserler için yapılan ödemelerin şirket kayıtlarında nasıl yer alacağı ve ödemelerin gider niteliği taşıyıp taşımadığı hala tartışma konusudur.

İstanbul Defterdarlığı tarafından verilen bir özelge de; "Sanat eserlerinin işletmenin faaliyeti ile ilgili olarak kullanılması ve bu nedenle yıpranmaya, aşınmaya veya kıymetten düşmeye maruz bulunması söz konusu olmayacağından bunlar için amortisman ayrılması mümkün değildir. Diğer taraftan, sanat eserleri alımı için yapılan harcamanın, işletme faaliyetiyle ilgili olmadığından, gider olarak yazılması da mümkün bulunmamaktadır." şeklinde görüş bildirmiştir.(1) Danıştay’a yansıyan bir uyuşmazlıkta ise, Danıştay Dördüncü Dairesi tarafından "Bankaya alınan tablonun amortismana tabi tutulmak suretiyle gider yazılması mümkündür." "şeklinde karar verilmiştir.

Söz konusu Özelge ve Danıştay kararından da, anlaşılacağı üzere idare ve yargı bu konuda farklı düşüncelere sahiptir. Bu tartışmanın sonuçlandırılabilmesi için öncelikle sanat eseri ve tefriş objelerini birbirinden ayrılması gerekmektedir. Bu nokta da bizi sanat eseri kavramından ne anlaşılması gerektiğine götürecektir. Basit tanımlarına gidecek olursak ; sanat eseri sanatçı tarafından bir estetik tavır sonucu oluşan bir eserdir. Her sanat eserinin bu nedenle estetik değeri vardır. Çünkü sanatçının kendine özgü duyguları, heyecanları, hayal gücü ve yetenekleri eserinde birleşmiştir.[1] Sanat eserinin en önemli özelliği tek olmasıdır. Çünkü sanatçı eserini oluştururken oluşan duyguları ve hayal gücünü bir kez daha aynen yaşayamaz. Bir ürünün sanat eseri olarak belirlenmesinde üç temel öğe etkendir. Bunlar, estetik süje (sanatçı) , estetik obje (sanatçının sanat eserine dönüştürmek istediği her şey) ve estetik yargıdır (sanat eseri hakkında ortaya konan beğeni değeri, yani güzel ya da güzel olmamayı belirten yargı.).

Bu nedenle öncelikle işletmelerde satın alınan şeyin sanat eseri olup olmadığının belirlenmesi gerekmektedir. Şayet satın alınan şey yukarıda tanımlamasını yaptığımız sanat eseri kavramına giriyorsa bu şey işletmenin faaliyeti ile ilgili olarak kullanılması ve bu nedenle yıpranmaya, aşınmaya veya kıymetten düşmeye maruz bulunması söz konusu olmayacağından bunlar için amortisman ayrılması mümkün değildir. Yapılan ödemeler gider de yazılamaz. Ancak bu ödemeler sonucu elde edilen varlıklar değer kaybına değil artışına tabi olabilecek bir nesnedir. Bu nedenle bu satın alınan ürünlerin aktifleştirilmesi gerekmektedir. Bu noktada karşımıza alınan şeylerin aktifte hangi hesap altında takip edileceği sorunu gündeme gelecektir. Değer kaybına uğramayan aksine değer artışına konu olacak sanat eserleri maddi bir varlıktır. Bu açıdan birincisi diğer stoklarda takip edilebilir. İkincisi ise maddi duran varlıklarda takip edilebilir. Ancak amortismana tabi tutulamaz. 

İşletmelerin tefrişinde kullanılan fakat yukarıda bahsettiğimiz niteliklere sahip olmadığı için sanat eseri kavramına girmeyen fabrikasyon veya sıradan tablolar, biblolar, heykeller, duvar üzerine yaptırılan resimler ve benzerleri için yapılan harcamalar tutarına bağlı olarak direkt gider yazılabilir veya aktifleştirilerek amortisman yolu ile itfa edilir. Burada önemli nokta yapılan harcamaların işletmenin büyüklüğü ile mütenasip ve işletmenin faaliyet konusuna uygun tefriş harcamaları olması gerektiğidir. Her ne kadar bu ürünler için genel olarak sanat eseri kavramı kullanılsa da bunlar gerçekte tefriş malzemeleridir. Yıpranmaya ve değer kaybına neden olabilecek varlıklardır.

5024 sayılı Kanun’un 3. maddesi ile VUK’un 315’inci maddesinde yapılan değişiklik ile amortismana tabi iktisadi kıymetler için amortisman oranlarını Maliye Bakanlığı’nın tespit edeceği hükme bağlanmıştır. Maliye Bakanlığı 333 ve 339 Sayılı VUK Genel Tebliğleri ile amortismana tabi kıymetler için ayrılacak amortisman oranlarını belirlemiştir. Genel Tebliğlerdeki listelerde herhangi bir sınıflamada yer almayan amortismana tabi iktisadi kıymetlere uygulanacak amortisman oranları için mükelleflerin müracaatları üzerine Bakanlıkça belirlenecek süre ve oranlar üzerinden amortisman ayrılabilecektir.  

[1] Sanat eseri nedir?  https://nenedir.com.tr/sanat-eseri-nedir/

0.0
Son Güncelleme Tarihi: Çarşamba 09 Haziran 2021 21:19
İlgili İçerikler :: İşveren Tarafından Yapılan Taşıma Giderleri Personele Verilen Temettü İkramiyelerinin Gider Kaydedilmesi ve Vergilendirilmesi İhtilaf Konusu Olan Harcamaların Gider Niteliği Genel Gider Kavramı Harcama Maliyet Ve Gider Kavramları